Hout & gezondheid

Hout is afkomstig van bomen en struiken en er wordt onderscheid gemaakt in naaldhout en loofhout. Alle bomen hebben één ding gemeen, water, dat het overleven moet garanderen. Water dient als transportmiddel voor alle voedingsstoffen, zouten, suikers en mineralen. Met behulp van zonlicht wordt koolzuur omgezet in voedingstoffen en zuurstof. In het spinthout verloopt het transport van de wortels naar de bladeren en in de bast weer tot in de wortels. Waar nodig worden onderweg voedingsstoffen via de stralen afgegeven naar cambium, bast en hout. Dit gebeurt zowel tijdens het transport naar boven als naar beneden. Tussen hout en bast ligt het cambium dat naar binnen houtcellen en naar buiten bastcellen afzet. De cambiumlaag vormt een gesloten ring tussen bast en hout.

Afhankelijk van groeiplaats, groeiomstandigheden en samenstelling van de grond komen in hout diverse mineralen terecht. Die worden vooral gebruikt bij de opbouw van de boom, maar niet alleen. Bomen en struiken verdedigen zich tegen aanvallen (infecties, vraat) door onaangenaam ruikende of smakende, vaak giftige inhoudsstoffen te maken. Welke stoffen de plant nodig heeft om zich te beschermen, hangt vooral af van de organismen die de plant schade kunnen toebrengen. Deze verdediging is een vorm van chemische oorlogvoering van de boom of struik tegen de aantastende organismen. Deze verdediging richt zich tegen dierlijke organismen maar ook tegen schimmels, bacteriën en virussen. Gevolg hiervan is dat sommige planten stoffen produceren die voor de mens irriterend of giftig kunnen zijn en die aandoeningen kunnen veroorzaken.

Hoewel maar een beperkt aantal houtsoorten goed is onderzocht, blijkt uit de praktijk dat niet alle houtsoorten in gelijke mate irritaties veroorzaken. Niet zelden is het zelfs zo dat hout van de ene boom wel, maar van een andere boom van een zelfde soort niet irriterend werkt. Dit hangt vooral af van de hoeveelheid opgeslagen stoffen, van het groeigebied en mogelijk ook de behandeling als hout. Nadat het hout in gebruik is genomen kunnen inhoudsstoffen in water uitlogen. Schimmels kunnen het hout indringen, bepaalde stoffen afbreken of andere verbindingen laten ontstaan. In de strijd om te overleven zijn alle middelen geoorloofd. Door vochtig verwerken van hout kunnen een hogere concentratie of andere stoffen ontstaan of vrijkomen dan door verwerking van het goed gedroogde hout.

Hoewel aangenomen mag worden dat de machinale houtbewerker alle mogelijke maatregelen neemt die hem ter beschikking staan om zich te beschermen tegen de gevolgen van contact met irriterende stoffen in het hout, blijkt toch behoefte te zijn aan meer informatie over deze materie. Vooral door machinaal houtbewerken kan de samenstelling van de inhoudsstoffen veranderen, door de warmte die hierbij ontstaat. Chemische reacties kunnen plaatsvinden en hierdoor kunnen weer andere verbindingen ontstaan.
Door onwetendheid en onbekendheid met de inhoudsstoffen in bepaalde houtsoorten kunnen bij daarvoor gevoelige personen tijdens het bewerken van hout bepaalde risico’s ontstaan. Om hierover meer informatie te verlenen zijn een groot aantal Inhoudsstoffen in hout beschreven en de eventuele gevolgen die tijdens het bewerken ervan zouden kunnen ontstaan. Maatregelen die tengevolge hiervan genomen moeten worden zijn veelal opgesomd.

Op dit moment staan 2 bestanden op de website die op de inhoudsstoffen en de mogelijke gevolgen ervan wijzen:

Houtsoorten die de gezondheid 'kunnen' beïnvloeden

Inhoudsstoffen rubriek B1-250 (alleen voor leden)